humikosNiet bij The Beatles of Bob Dylan begonnen de Sixties in Nederland. Vóór hen gaf Jaap Fischer stem aan een generatie, die in de jaren vijftig was opgegroeid maar die genoeg had van het gezag van ouders en kerk. Wij zwolgen in zijn teksten die wij ernstig bespraken en we zwijmelden er verliefd bij. 

JaapFischer ep1

Ik zoek de rust van een kist, van een lange houten kist

In een hoekje van het kerkhof, waar geen tuinman komt,

Waar m’n botten stil verrotten en de tijd verstomt.

Zonder drank en sigaretten,

Met wat maden en een mol

Zonder werk om op te letten:

’k Maak m’n eigen kist wel vol.

De hoes van het ep’tje was net zo donker als de morbide tekst die de jonge zanger had geschreven. Er stond een dorre bloem op, net een spinneweb tussen de bloemblaadjes, en met tranen die op de grond vielen – waarschijnlijk het graf van de lolbroek die lag te wachten op zijn verrijzenis:

En jij komt nooit langs m’n graf,

Want zonder dat je het weet werd je m’n grootste straf

Want dan kan het heel goed dat ik gewoon naar boven moet.

En dan zal ik weer vergeten dat ik rust zocht in een kist.

Het was 1961. Het 45-toerenplaatje was al een jaar eerder uitgebracht, maar het was een andere tijd en muziek had een langere cyclus en een langzamer start dan in de eenentwintigste eeuw. Volgens het  pr-verhaaltje achter op de hoes heette de zanger Jaap Fischer. Met zijn gitaar begeleidde hij zichzelf op studentenfeestjes in Leiden, waar hij studeerde. Het plaatje werd uitgebracht op het label SGI: Studenten Grammofoonplaten Industrie, waar niemand ooit van gehoord had, en naderhand bij EMI.

PhilipsAG4656

Van mijn spaarcenten had ik kort tevoren een pick-up gekocht. Een Philips grammofoonkoffer. De arm met de naald kon je vastklemmen in een houder, de luidspreker was ingebouwd in het deksel en hij had een handvat. Dat was handig om hem mee te nemen naar klasseavonden of verjaardagen, want niet iedereen had een pick-up.

Met een eenvoudige handel kon je overschakelen van 45 toeren (voor een singeltje) naar 33 (langspeelplaat) of zelfs naar 78 toeren per minuut, al waren 78-toerenplaten toen al lang niet meer te koop. De allereerste langspeelplaat die ik kocht, was Harry Belafonte Returns to Carnegie Hall, die maar 9,90 gulden kostte. Gangbare lp’s kostten wel 18 gulden of 21 gulden. Dat laatste gold voor stereoplaten, maar daarin was ik niet zo geïnteresseerd, want stereoapparatuur was peperduur.

Mijn vriend Rob en ik kochten voornamelijk singeltjes. Op zaterdagmiddag wandelden we samen naar het centrum van Zaandam. Bij Tot & Beers, net voorbij het Havenkantoor en de Wilhelminabrug, verkochten ze niet alleen lampen en haarkappen, maar als je de wenteltrap naar boven opliep, kwam je in het Mekka van de popmuziek. Er stonden grote bakken met platen van Elvis (’50,000,000 Elvis Fans Cannot Be Wrong’), Cliff Richard (‘Summer Holiday’) en The Everly Brothers. Daar zochten en vonden wij het ep’tje waarvan Robs broer Ben de liedjes sinds een paar weken thuis de hele dag aan het zingen was. ‘Jaap Fischer’, heette de plaat simpelweg. Op een ep’tje, een soort mini-lp, stonden meestal vier songs, maar, misschien omdat de liedjes van Jaap Fischer nogal kort waren, deze bevatte er zes. Behalve Kerkhof waren dat Om je geld, Vlinder, Cipier, Het ei en Blaren. Ik legde 6,45 gulden op de toonbank en vertrok met de plaat.

De melodieën waren eenvoudig, de begeleiding van de tokkelende gitaar nog eenvoudiger


De teksten waren ongepast. Brutaal. Navrant. Ze dreven de spot met gezag, met de dood en met de liefde, in een tijd dat de sfeer en de geur van de jaren vijftig nog volop heersten in Nederland. Thuis schudde mijn vader afkeurend zijn hoofd als ik een nummer liet horen. Zoals Cipier, waarin Fischer de dood bezong van een gevangenbewaarder die dronken onder de bus was gelopen:

En nu in een huis in een stille wijk, tierelierelijk

En nu in een huis in een stille wijk, tierelierelijk

Ligt onder een laken een ouwe cipier

Met rond zich de stank van jenever en bier

En de hele familie zegt kijk

Tierelierelijk

Tierelierelijk

Jaap Fischer EP

Zoiets was zeer ongepast. Net zoals de veelbetekenende scènes in De laatste keer, op zijn tweede ep, die ook al gewoon ‘Jaap Fischer’ heette:

En al het licht dat nodig was

Was voor het ophangen van onze jas

De rest was overbodig

Er was geen licht en we hadden geen licht

We hadden geen licht meer nodig.

Maar wij zwolgen in die teksten. De melodieën waren eenvoudig, de begeleiding van de tokkelende gitaar nog eenvoudiger. Ik fietste met de platen in mijn schooltas naar mijn klasgenote Patty in Krommenie. Als ik geluk had en haar ouders waren niet thuis, rustte haar hoofd op mijn borst, terwijl we sigaretten rookten en naar zijn stem luisterden. In Blaren, bijvoorbeeld:

En ik kuste me, zo omzeilende,

de door haar opgeworpen klippen,

de blaren aan m’n lippen,

omdat ik zo vervloekt veel van haar hou.

Op klasseavonden zongen meisjes met donkere truien, die probeerden zoveel mogelijk te lijken op Juliette Gréco, zijn liedjes. En ik stelde me voor hoe ik, zittend op een kruk op een verder donker podium, de liedjes speciaal voor Patty zou zingen.

Jaap Fischer gaf stem aan een generatie voordat iemand in Nederland ooit van The Beatles gehoord had


Ik vraag me af of Jaap Fischer zelf besefte hoe belangrijk hij was voor de middelbare scholieren uit die tijd. Hij gaf stem aan een generatie voordat iemand in Nederland ooit van The Beatles, laat staan van The Rolling Stones of Bob Dylan had gehoord. Hij maakte nog een derde ep, die al even mooi was, maar wat daarna kwam, hield niet over. Tegen zijn zin had hij zijn platencontract uitgediend. Hij stortte zich op zijn loopbaan en wilde niet meer aan de muziek uit zijn studententijd herinnerd worden. Pas in de jaren zeventig deed hij muzikaal weer van zich spreken, nu onder de naam Joop Visser en met een ander, harder repertoire. Nog steeds kritisch en cynisch. Mij boeide het niet zozeer: net zoals Elvis voor mij niet meer interessant was na zijn militaire diensttijd, zo vond ik Fischer/Visser niet meer boeiend na zijn wederopstanding.

Maar dat heeft natuurlijk ook veel te maken met de meisjes van de klasseavonden uit de jaren zestig en met het schoolvriendinnetje Patty, voor wie ik lange fietstochten maakte. Net als Jaap Fischer zijn ze verdwenen.

Je bent net een vlinder

En ik durf je niet te binden

Met een afspraak van tevoren waarvan ’t horen

Zou doen denken dat er meer achter stak

Dan wat praten, dan wat drinken en een zoen

Dan wat we van elkaar verwachten en doen

Dan een gesprek onder vier ogen

Onder vier lippen, onder vier armen

Over je ogen, over je lippen

Over je wangen, over je charme.

 

De liedjes van Jaap Fischer zijn op cd uitgebracht door platenmaatschappij EMI

 

In november 2013 deed Joop Visser mee aan de talentenshow Holland’s Got Talent, met zijn muzikale partner Jessica van Noord. Het werd een hilarisch optreden: niemand herkende het voormalige middelbarescholierenidool.

  • Diny

    Goedemorgen. Ik heb Jaap Fischer niet gekend en Joop Visser wil je ook niet kennen. Maar een leuk verhaal.

    Short URL:
  • Gast

    Hoi Martin,
    Nou die plaatjes heb ik wat gehoord in ons huis, ik kende ze ook ongeveer allemaal uit m'n hoofd (hoewel ik de teksten toen waarschijnlijk niet allemaal begreep) Als een soort herinnering aan broer Ben, heb ik een paar jaar terug de cd gekocht.

    Short URL:
  • vuurlibel

    hee Martin, wat een heerlijke herinneringen uit onze jeugd. De 2e ep heb ik nog steeds en ik heb de liedjes van Joop grijs gedraaid maar ook gespeeld op mijn gitaar. Er was in de GJV een grote groep die weg liep met deze liedjes. En net als jij vond ik het latere repertoire helemaal niets.

    Short URL:
  • Wessel Burger

    Martin,

    Ik heb voor het eerst kennisgemaakt met Jaap Fischer in de laatste jaren van mijn HBS-tijd begin 60-er jaren. Met het draaien van je weergave van de platen herinner ik me hem zeer duidelijk. Het sprak me goed aan maar ik kon er niet mee aankomen thuis. Het paste niet bij de normale normen in die tijd. Leuk om er zo weer aan herinnerd te worden. Later in mijn studententijd in Groningen kon ik me het kopen van zijn plaatjes niet veroorloven.

    Short URL:
  • JAN KUIPERS

    Joop Visser en jessica van Noord zingen tegenwoordig in een koor in Haarlem. Dit optreden was voldoende om de grote onbenulligheid van die zgn. jury en net programma te laten zien

    Short URL:

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0 / 1000 Beperking van tekens
Je tekst moet minder dan 1000 tekens bevatten
Your comments are subject to administrator's moderation.

Copyright © 2015-2017 Martin Rep | Bussum | Contact