schoolreisjeHet snuitje van m’n oudste kleindochter staat een beetje gespannen als ze de trein in stapt. Ze heeft maanden uitgekeken naar dit moment – vier hele dagen op kamp met de hoogste klas –, maar nu het zo ver is, is het toch wel heel erg spannend. Nog nooit is ze zo lang alleen van huis geweest, afgezien van logeerpartijen, veilig bij opa en oma in hetzelfde dorp. Heimwee dreigt, en: hoe zal dat ’s nachts gaan met slapen?

Schoolkamp? Daar deed meester Dorgelo, het hoofd van de Ds. Lindeboomschool in Zaandam, niet aan. Wij hadden schoolreisje.

Kinderen van andere scholen vertelden ons dat ze wel een paar nachten naar een kampeerboerderij gingen. Het leek me niet heel erg aantrekkelijk. Sommige jongens van mijn klas gingen op GJC-kamp. GJC stond voor Gereformeerde Jongens Club. Het hoogtepunt van een GJC-kamp, zo had ik gehoord, was ’s avonds keten op de slaapzaal, scheten laten in bed en dan met de dekens de geur over de kampeerzolder wapperen. Ik had nog nooit van hoge en lage cultuur gehoord, maar instinctmatig voelde ik toen al dat dit vermaak niet aan mij besteed was.

Bovendien was logeren in die tijd een angstige zaak. Onze kleinkinderen logeren om de haverklap bij ons en voelen zich dan bijna net zo op hun gemak als thuis. Voor mij was dat in de jaren vijftig beslist niet het geval.

hempont1950Bedden roken anders. De rituelen waren anders. Het eten was anders. De geluiden waren anders. Afgezien van bij mijn vriendje Rob, waar ik kind aan huis was, heb ik heel weinig gelogeerd. Bij Opoe Rozema, de moeder van mijn moeder, moest ik me wassen in een lampetkan. Ik sliep bij opoe in bed. ’s Nachts haalde ze haar haar los en zag ze er met haar lange grijze lokken angstaanjagend uit in het donker. Boven het bed hingen enge portretten, onder meer van een man met één oog die me woest aankeek. Als er een vrachtwagen over de Zuiddijk reed, schudde het huis. Bij opa en oma Rep brandde gelukkig een olielampje, zodat het niet helemaal donker was in de achterkamer waar ze sliepen en waar een bedje voor mij was bijgezet. Toch lag ik vaak wakker totdat zij eindelijk ook naar bed gingen, een omstandig ritueel met mijn opa die zich slechts met hulp van een looprek kon voortbewegen. Bij mijn tante Corrie aan de Maarten Harpertszoon Trompstraat in Amsterdam heb ik ook een paar keer gelogeerd. Liggend in mijn bed hoorde ik het knarsen en tingelen van tramlijn 13 op de Admiraal de Ruijterweg. Ik drukte mijn hoofd in het kussen en huilde mezelf in slaap. Als dat niet lukte, sloop ik naar de woonkamer waar ik bij tante op schoot kroop.

Moeders zwaaien ons uit

Nee, ik vond een schoolreisje van maar één dag beslist niet erg. Als de dag eindelijk daar was, zo tegen het einde van het schooljaar, stonden drie bussen voor de school geparkeerd. Alle kinderen kwamen naar school met hun moeder, want de bus moest worden uitgezwaaid. De klassen vier, vijf en zes gingen gezamenlijk. Ik kreeg een stikkezak mee met boterhammen, een thermosfles limonade en een extra zakdoek voor als ik een bloedneus kreeg – wat mij als neuspeuteraar nogal eens overkwam.

Het schoolreisje kende altijd een vertraagde start. De bussen vertrokken zonder uitzondering veel later dan gepland en na tien minuten was al de eerste stop. De enige verbinding van Noord-Holland met de rest van het land werd namelijk onderhouden via de Hempont, over het Noordzeekanaal bij de Hembrug.

Ik kwam vaak in dit stukje grensgebied van de stad. Voor de veerponten stonden de hele dag door auto’s in file te wachten. De bestuurders paften er ongeduldig de ene sigaret na de andere weg, de lege sigarettendoosjes mikten ze uit het raampje. Wij verzamelden die lege pakjes en knipten voor- en achterkant horizontaal zorgvuldig in tweeën. Op het schoolplein kon je er een spel mee doen: om de beurt gooide iemand een kaart op. Wie dezelfde kaart opgooide als degene voor hem, mocht de hele onderliggende stapel hebben. De waarde van de kaarten werd niet zo hoog getaxeerd, dus het verlies was nooit dramatisch.

branding doorwerthNa de pont reed de bus dwars door Amsterdam. Pas voorbij de Utrechtsebrug of het Amstel Station kon vaart worden gemaakt. De bestemmingen zijn me niet echt bijgebleven. Ze waren zelden spectaculair en kwamen regelmatig terug. Golfslagbad De Branding in Doorwerth. Ouwehand’s Dierenpark op de Grebbeberg. Misschien zwembad de Zanding in Otterlo.

Op de terugweg werd onveranderlijk gestopt langs de weg in ’t Gooi, waar we nog even op de heide mochten spelen en verplicht waren een flesje karnemelk leeg te drinken. Iedereen vond dat erg vies, maar bijna niemand durfde het weg te gooien.

Er werd gezongen van het ‘potje met vet’, en als we bijna weer bij school waren, waar onze ouders op ons wachtten, verstopten we ons onder de bank. Dachten ze warempel dat de bus leeg was teruggekomen!

Het was saai, het was veilig, het was heel erg jaren vijftig. Het was heerlijk. Ik denk dat in deze jaren de uitdrukking ‘moe maar voldaan’ is ontstaan.

  • Marco

    Weer met aandacht en plezier gelezen! En wederom op de vrijdagochtend afgeleid van mijn eigenlijke werk. Nu maar weer aan de slag.

    Short URL:
  • Cor

    Leuk verhaal en met de sigarettendoosje deden wij in Amsterdam hetzelfde en noemde dat "Playeren". Waar die naam vandaan komt, geen idee, misschien een afgeleide van een doosje sigaretten met een zeemanshoofd op de voorkant en ik meen dat het merk Player heette.

    Short URL:
  • Maarten-Jan Dongelmans

    Schoolreisjes waren destijds de krenten in de pap. Wij trokken vanuit Nijmegen vaak het Brabantse of Limburgse land in. Het was de tijd dat krentenbollen in mijn bestaan kwamen. Bedankt weer Martin voor je herkenbare vrijdagse post.

    Short URL:
  • Ineke

    Heel herkenbaar Martin, ik was ook niet zo'n held als het om logeren ging. Alleen bij mijn vriendinnetje Nelleke Goosensen. En van broer Rob weet ik dat hij van de spanning vaak ziek was en zulke uitstapjes als schoolreisjes vaak miste.
    Wij gingen in de zesde klas wel op schoolreisje, op de fiets naar Blaricum, pauze onder de Schellingwouderbrug. Geen last van heimwee meer.
    Het GJC-kamp vond ik te spannend en ging dus niet mee. (Gereformeerde Jeugd Club) Mijn meiden hebben daar later van genoten. En nog steeds gaat er jaarlijks een grote groep naar Ommen.

    groetjes, Ineke

    Short URL:
  • Ron

    Prachtig herkenbaar verhaal. Ik ben zelf nooit op die leeftijd uit logeren geweest, mijn oma woonde boven ons, en de andere opa en oma in Amsterdam hadden daar geen gelegenheid toe. Die bussen op de foto zijn volgens mij van reisbureau "De Zaan" , waarschijnlijk in die tijd het enige touringcarbedrijf, of had je ook al Hellingman? Mooi foto van de "Donaupont", die in Oostenrijk was aangekocht. Maar was die er al in 1950?

    Short URL:
  • Ron

    Zelf even nagezocht: De Donaupont was van 1953 tot 1966 in gebruik. In 1966 werd de Coentunnel geopend

    Short URL:
  • Girke

    Goedemorgen Martin, als digibeet weet ik niet precies hoe ik jou Vrijdag Verhalen via die site kan beantwoorden! Maar ik geniet er altijd ontzettend van, zo als dit verhaal ook weer! Het is zo herkenbaar en actueel, want ook onze kleindochter ging deze week,na een paar, ,stuiterweken" op school kamp naar Texel.Onze schoolreisjes waren veel voorspelbaarder,de echoput,de Pyramide van Austerlitz,de Bedriegertjes,enz . Maar zeker niet minder spannend! Dus nogmaals; ik geniet van je verhalen!
    Groet Girke

    Short URL:
  • Wessel Burger

    Martin,
    Je verhaal over je schoolreisjes is weer herkenbaar. Vorige week gingen mijn jongste kleinkinderen van 4 en 6 jaar ook op schoolreisje naar Plaswijk Roterdam resp. Drievliet bij Voorburg. Het regende bijna de hele dag maar de belevenissen waren ongeveer net zo als ik zelf in het verre verleden ook heb meegemaakt. En analoog aan jouw verhalen. Het blijven ervaringen waar je met trots aan meedeed en je nog lang over kon napraten. Bedankt voor het opnieuw smeuiige herkenbare verhaal.

    Short URL:

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0 / 1000 Beperking van tekens
Je tekst moet minder dan 1000 tekens bevatten
Your comments are subject to administrator's moderation.

Copyright © 2015-2017 Martin Rep | Bussum | Contact